Jak drukować papiery do scrapbookingu na A4?

O ostrości wydruku decyduje to, ile pikseli obrazu przypada na cal papieru (DPI). Standardem druku jest 300 DPI – przy tej gęstości nawet drobne kwiatki, kropki i imitacje faktury płótna mają ostre krawędzie. Kartka A4 ma 210 × 297 mm, czyli 8,27 × 11,69 cala, więc plik na całą kartkę powinien mieć 2480 × 3508 pikseli (8,7 megapiksela).

Wartość „300 dpi” zapisana we właściwościach pliku niczego nie zmienia – liczy się wyłącznie liczba pikseli. Plik 1000 × 1414 px opisany jako 300 dpi i rozciągnięty na całą kartkę A4 ma w rzeczywistości około 121 DPI.

Jeśli będziesz drukować z zapasem do docięcia (np. w punkcie ksero na większym arkuszu), dodaj spad 3 mm z każdej strony: plik ma wtedy 216 × 303 mm, czyli 2551 × 3579 px. Szablon z liniami cięcia przygotujesz w generatorze szablonów ze spadami.

Obrazy z generatorów AI często mają tylko około 1024 pikseli na boku. To dużo na ekranie, ale mało na papierze: kwadrat 1024 × 1024 px wydrukowany na szerokość kartki A4 (21 × 21 cm) ma około 124 DPI, a rozciągnięty na całą kartkę – zaledwie około 88 DPI. Wzór będzie wyraźnie rozmyty.

Są dwa rozwiązania:

• Powiększ grafikę programem do powiększania obrazów (tzw. upscaling) – narzędzia oparte na AI dorysowują szczegóły znacznie lepiej niż zwykłe skalowanie w edytorze. Powiększenie ×4 daje 4096 px, czyli około 350 DPI na całej kartce A4.
• Drukuj mniejsze elementy. 1024 px w 300 DPI to kwadrat 8,7 × 8,7 cm – w sam raz na tag, kartę do journalingu albo element do wycięcia.

Standardem w scrapbookingu są arkusze 12 × 12 cali, czyli 30,5 × 30,5 cm, a cyfrowe papiery w tym rozmiarze mają zwykle 3600 × 3600 px (300 DPI). Kartka A4 ma tylko 21 cm szerokości, więc taki arkusz trzeba przyciąć albo zmniejszyć.

1. Przytnij plik do proporcji A4 – najlepszy sposób na wzory tła. W programie graficznym wytnij z pliku 3600 × 3600 px fragment 2545 × 3600 px i wydrukuj go w skali 100%. Wzór pokryje całą kartkę w około 308 DPI, a przy powtarzalnym deseniu nic nie stracisz.
2. Zmniejsz cały kwadrat. W skali 65% arkusz 12 × 12″ ma 19,8 × 19,8 cm i mieści się na A4 z marginesem około 6 mm po bokach. Rozdzielczość wynosi wtedy ponad 450 DPI, ale wszystkie elementy wzoru są o jedną trzecią mniejsze niż w oryginale.
3. Użyj drukarki A3+. Arkusz A3+ (329 × 483 mm) mieści cały papier 12 × 12″ w skali 100% – zwykłe A3 (297 mm szerokości) jest na to o 8 mm za wąskie.

Zwykły papier biurowy 80 g/m² nie nadaje się do scrapbookingu: przy dużym pokryciu tuszem faluje, ciemne wzory prześwitują na drugą stronę, a po posmarowaniu klejem kartka się marszczy. Dobierz gramaturę do zastosowania:

• 160–200 g/m² – warstwy, tagi, wycinanki i elementy, które będziesz zginać lub sklejać w kilku warstwach;
• 200–300 g/m² – tła stron albumu i bazy kartek, które mają być sztywne.

Przed zakupem sprawdź w instrukcji drukarki maksymalną gramaturę dla każdego podajnika – podajnik tylny lub ręczny zwykle przyjmuje grubszy papier niż kaseta.

Rodzaj powierzchni

• Matowy papier fotograficzny lub papier do druku atramentowego – ma powłokę, która zatrzymuje tusz na powierzchni, dzięki czemu kolory są nasycone, a wzór ostry. Nie odbija światła i dobrze się klei – to najlepszy wybór do drukarki atramentowej.
• Karton bez powłoki (np. techniczny lub kolorowy) – tusz wsiąka głębiej, więc kolory są bledsze, a drobne detale mniej ostre. Sprawdzi się przy delikatnych, jasnych wzorach.
• Błyszczący papier fotograficzny – daje efekt zdjęcia, ale zbiera odciski palców, odbija światło i gorzej trzyma się na nim klej oraz pisaki.

Do albumów ze zdjęciami wybieraj papier bezkwasowy (acid-free), najlepiej także bez ligniny (lignin-free). Taki papier wolniej żółknie i nie szkodzi przyklejonym fotografiom.

Do kolorowych wzorów lepiej nadaje się drukarka atramentowa – dobrze odwzorowuje gradienty i duże jednolite tła. Drukarki z tuszami pigmentowymi dają wydruki bardziej odporne na światło i wodę niż drukarki z tuszami barwnikowymi, których wydruki szybciej blakną na słońcu. Drukarka laserowa sprawdzi się przy wzorach z drobną kreską i napisami, ale duże jednolite tła mogą wyjść nierównomiernie, a gruby karton często przekracza jej dopuszczalną gramaturę.

Grube arkusze wkładaj do podajnika tylnego lub ręcznego, jeśli drukarka go ma. W wielu drukarkach papier z dolnej kasety zawraca prawie o 180°, a sztywny karton stawia opór – rolki mogą go nie pobrać, przekrzywić albo pobrudzić. Z podajnika tylnego papier przechodzi prostszą drogą. Wkładaj grube arkusze pojedynczo, stroną do zadruku zgodnie z oznaczeniem na podajniku, i dosuń prowadnice do krawędzi kartki.

Domyślne ustawienia drukarki są przygotowane pod dokumenty na zwykłym papierze. Przed drukiem otwórz Właściwości lub Preferencje drukowania i ustaw:

1. Rozmiar papieru: A4 – programy z USA potrafią domyślnie wybierać Letter.
2. Rodzaj papieru zgodny z tym w podajniku, np. „Papier fotograficzny matowy”. To najważniejsze ustawienie: od niego zależy ilość tuszu. Przy ustawieniu „Zwykły papier” kolory na papierze powlekanym wyjdą blade, a przy ustawieniu papieru błyszczącego na kartonie bez powłoki tuszu będzie za dużo i wzór się rozmaże.
3. Jakość: wysoka (lub „Najlepsza”).
4. Skala 100% („Rzeczywisty rozmiar”), gdy plik ma dokładnie zaplanowany wymiar. Opcja „Dopasuj do strony” zmienia wielkość wzoru.
5. Druk bez marginesów – tylko jeśli drukarka go obsługuje, zwykle na wybranych papierach fotograficznych. Drukarka lekko powiększa wtedy obraz i obcina kilka milimetrów przy każdej krawędzi, więc ważne elementy trzymaj z dala od brzegów.
6. Kolory: punktem wyjścia są pliki w przestrzeni sRGB i automatyczna korekta kolorów w sterowniku – wydruk będzie wtedy najbliższy temu, co widzisz na ekranie. Jeśli chcesz mocniejszych barw, zobacz opcję poniżej.

Jeśli na wydruku pojawiają się poziome pasy, wydrukuj test dysz i w razie potrzeby wyczyść głowicę z poziomu sterownika. Gdy pasy wyglądają jak lekkie przesunięcia wzoru, wyłącz tryb szybkiego (dwukierunkowego) drukowania, jeśli sterownik ma taką opcję – druk potrwa dłużej, ale będzie równiejszy.

Dlaczego wydruk jest ciemniejszy niż na ekranie?

Monitor świeci, a papier tylko odbija światło, dlatego wydruk prawie zawsze wygląda ciemniej i mniej jaskrawo. Oceniaj kolory przy przyciemnionym ekranie, a przed drukiem całej serii wydrukuj pasek próbny – fragment wzoru na kawałku tego samego papieru. Jeśli wydruki stale wychodzą za ciemne, rozjaśnij plik o kilka procent w programie graficznym albo – w sterowniku Epson – ustaw gammę 1,8.

Papiery do scrapbookingu często mają wzór po obu stronach. Grubego kartonu zwykle nie da się drukować automatycznym dupleksem, więc drukuje się go ręcznie:

1. Na zwykłej kartce narysuj ołówkiem strzałkę i zrób próbę – sprawdzisz, jak włożyć kartkę, żeby druga strona wyszła na odwrocie i we właściwym kierunku.
2. Wydrukuj pierwszą stronę i poczekaj, aż tusz całkowicie wyschnie.
3. Odwróć kartkę zgodnie z próbą i wydrukuj drugą stronę.

Wzory na obu stronach mogą się przesunąć względem siebie o 1–2 mm, dlatego nie projektuj ramek, które mają się dokładnie pokrywać z krawędziami. Ciemne wzory lepiej drukować na papierze od 200 g/m², żeby nie prześwitywały na drugą stronę.

• Suszenie – rozłóż wydruki płasko i nie układaj ich od razu w stos. Przed cięciem i klejeniem odczekaj, aż tusz całkiem wyschnie – zwłaszcza przy dużych, ciemnych tłach.
• Cięcie – najrówniej przytniesz papier trymerem albo nożem przy metalowej linijce na macie do cięcia.
• Klejenie – używaj klejów i taśm bezkwasowych. Klej na mokro nakładaj cienko, bo cienki papier pod jego wpływem faluje.
• Przechowywanie – płasko, w suchym i ciemnym miejscu, z dala od słońca.
• Licencja – cyfrowe papiery kupione lub pobrane z internetu mają licencję. Często pozwala ona tylko na użytek prywatny, więc przed sprzedażą gotowych prac sprawdź jej warunki.